Overslaan en naar de inhoud gaan
ynke

RECHT IN ZICHT- Toepasselijk recht en bevoegde rechtbank: heel belangrijk!

Mr Specialis krijgt in zijn praktijk veel te maken met overeenkomsten. In de contracten wordt door zijn klanten opvallend weinig aandacht gegeven aan de onderwerpen ‘rechtskeuze/toepasselijk recht’ en ‘forumkeuze/bevoegde rechtbank’.

Om het belang van deze onderwerpen toe te lichten, heeft mr Specialis ze nog maar eens onder elkaar gezet. Het zijn belangrijke onderdelen van een contract, en een keuze kan ingrijpende gevolgen hebben.

Rechtskeuze
Partijen zijn in beginsel vrij om te kiezen welk recht op hun overeenkomst van toepassing is, maar let op: een rechtskeuze kan verplicht voorgeschreven nationale of gemeenschapsregels niet opzij zetten.

De keuze voor een rechtsstelsel zorgt ervoor dat de inhoud van de overeenkomst door de bril van dat rechtsstelsel bekeken wordt. Als men voor Nederlands recht kiest, wordt het contract beoordeeld op basis van Nederlands recht. Dat betekent bijvoorbeeld dat de begrippen ‘redelijkheid en billijkheid’ als vangnet in de verhouding tussen partijen altijd een rol kunnen spelen.

Als voor Engels (of in zijn algemeenheid voor op het Angelsaksische recht geïnspireerde rechtstelsels zoals dat van de USA of Singapore) wordt gekozen, is de tekst van de overeenkomst bindend. Er staat wat er staat, en voor een aanvulling met ‘redelijkheid en billijkheid’ of ‘de bedoeling van partijen’ is geen plaats.

Opgezegd
Een voorbeeld: een schip is jaren geleden gehuurd op basis van een time-charter. Toen de overeenkomst werd gesloten, was e-mail nog niet zo aanwezig als nu. In de overeenkomst staat dat de overeenkomst kan worden opgezegd bij telexbericht of brief. De huurder van het schip zegt de overeenkomst op per e-mail. De verhuurder ontvangt de mail, maar meent dat er niet per mail kan worden opgezegd. De zaak komt voor de (Engelse) rechter die de kwestie beoordeelt naar Engels recht. Volgens Engels recht is de inhoud van de overeenkomst beslissend: daar staat dat alleen per telex of brief kan worden opgezegd. Een e-mail staat er niet bij; dus de overeenkomst is niet geldig opgezegd.
Naar Nederlands recht beoordeeld, is de kans groot dat de bedoeling van partijen doorslaggevend is. De rechter kijkt veel meer naar wat in dit geval redelijk en billijk is. In een tijd waar mail een volkomen geaccepteerd communicatiemiddel is, zou naar Nederlands recht beoordeeld de opzegging per mail wel geldig zijn.

Forumkeuze
Partijen kunnen in de overeenkomst afspreken welke rechtbank bevoegd is, bijvoorbeeld de rechtbank Rotterdam, de rechtbank in Londen, Singapore of Mombassa. Vaak kiest men een rechtbank in een bepaald land en verklaart men het recht van dat land van toepassing. Dat is handig, omdat een rechter toch vaak het meeste verstand heeft van zijn eigen rechtsstelsel.

Het is ook mogelijk om bijvoorbeeld voor een rechtbank in Singapore te kiezen en Nederlands recht van toepassing te verklaren. In dat geval moet de rechter die in Singapore een contract beoordeelt naar Nederlands recht, bij zijn Nederlandse collega’s informatie vragen over hoe een kwestie precies naar Nederlands recht beoordeeld wordt.
Welke rechter een contract beoordeelt, en aan de hand van welk recht hij dat doet, is zeer belangrijk. Kijk daarom heel kritisch naar dergelijke bepalingen.

Ynke Ooijkaas is advocaat bij Boonk Van Leeuwen Advocaten te Rotterdam en gespecialiseerd in vervoers-, binnenvaart- en handelsrecht. Ze geeft juridische ondersteuning aan diverse binnenvaartorganisaties alsook aan de zogenoemde ‘bruine vloot’.

leaderboard