09-08-2022
Men is ‘waakzaam’, zo heet het binnen de Duitse industrie en vooral bij elektriciteitscentrales langs de Rijn en zijn zijrivieren. De lage waterstanden zorgen voor minder vrachtvervoer. Maar dat is niet eens het grootste probleem. Want wordt het Rijnwater nog warmer, dan mogen tal van elektriciteitscentrales hun koelwater niet langer in de rivieren lozen. Die moeten dan worden stilgezet.
JUDITH STALPERS
De scheepvaart op de Rijn ondervindt al weken forse beperkingen door het lage waterpeil. De halve wereld weet dat inmiddels. Natuurlijk stroomt de berichtgeving door de media in Zwitserland, Frankrijk, Nederland en Duitsland – de landen waar de Rijn zijn loop heeft. Maar ook de Britse BBC of de Amerikaanse nieuwsdienst Bloomberg berichten uitgebreid over ‘de scheepvaart die straks niet meer over Europa’s belangrijkste waterweg kan plaatsvinden’ vanwege de lage waterstanden.
Alsof er nauwelijks nog water door de Rijn stroomt. Ja, het waterpeil is laag. En ja, de schepen kunnen niet meer vol beladen de Midden- en Bovenrijn bevaren. En ja: er zijn ook schippers die hun schepen niet meer zuidelijker dan Kaub laten varen; meestal omdat het niet meer loont met zo weinig vracht aan boord.
Voorraden
Maar een tekort aan grond- of brandstoffen lijkt vooralsnog geen acuut probleem te worden. Want ten eerste heeft men de eerste helft van het jaar gebruikt om de voorraden op peil te brengen. De middellange termijnprognoses die de Duitse Bundesanstalt für Gewässerkunde sinds twee jaar voor de belangrijke punten langs de Rijn afgeeft, hadden als het ware tijdig ervoor gewaarschuwd. De lage waterstanden waren vanwege weinig regen in combinatie met hoge temperaturen al voorspeld.
Ook zijn er inmiddels meer grote schepen in de vaart gekomen met een geringe diepgang. Zij zijn speciaal ontworpen voor extreme laagwaterstanden. De Keulse rederij HGK Shipping kan met zijn tankschepen ‘Gas 94’ en ‘Synthese 18’ ook nog bij een waterpeil van 30 centimeter bij Kaub weliswaar niet vol, maar toch goedgevuld, lading varen voor chemiebedrijven als BASF en Bayer. (Waterpeil Kaub 8 augustus: 51 centimeter.) En wat de kolenaanvoer naar de (deels gereactiveerde) kolencentrales betreft: die gaat wat langzamer, maar vindt nog steeds plaats en nu vaker ook per goederentrein.
Zuurstofgebrek
Wel zitten de uitbaters van de kolencentrales, maar ook die van de gas- en kerncentrales langs de rivieren in hun piepzak. Want de lage waterstanden in combinatie met de lang aanhoudende verzengend hete zomerdagen zorgen voor een snel stijgende temperatuur van het rivierwater, en als gevolg daarvan afnemende zuurstofconcentratie in het water. Vissen en de verdere flora en fauna lijden daar enorm onder.
Wordt het zuurstofgehalte te laag, dan – zo schrijft de Duitse wet voor – moeten de energiecentrales hun activiteiten stopzetten. En dat zou in de huidige energiecrisis rond de gasboycots vanuit Rusland catastrofaal uitpakken voor Duitsland. Een vergelijkbare situatie speelt ook in Zwitserland en Frankrijk. Want juist nu zet de industrie, om minder gas te verbruiken, in op meer elektriciteitsgebruik. Dus het grote probleem rond de waterstanden is een dreigend elektriciteitstekort en niet zozeer een vrachttekort.
Kolenprijs daalt
Maar ja, er is een tekort aan scheepsruimte. Ten eerste vanwege de genoemde deelbeladingen van schepen, en ten tweede vanwege de toegenomen vraag naar kolen als gevolg van de gascrisis. Duitsland heeft net als Nederland besloten om weer meer kolencentrales in te zetten. Dus is ook de import van steenkolen via de ARA-havens met 25 procent toegenomen. Doordat de binnenschepen echter niet ‘in vertrouwd tempo’ de kolen naar het achterland kunnen krijgen, raken daar de depots vol.
Dit heeft momenteel tot gevolg dat de steenkoolimporteurs hun prijzen laten zakken. Met andere woorden: wie de kolen snel de zeehavens uit weet te transporteren, betaalt op het moment minder dan twee weken geleden nog het geval was. Dus neemt de vraag naar laadruimte per schip of per trein nog meer toe. Met name voor kleinere bulkschepen zijn het nu gouden tijden. En de importeurs in de zeehavens hopen dat de vrachtprijs ook voor grote schepen attractief genoeg wordt om kolen te blijven varen. De inkopers in het achterland zouden de korting op de kolenprijs naar de schippers kunnen overhevelen.
Waterstanden
Zoals deze Scheepvaartkrant al eerder meldde: de waterstanden in de Rijn zullen nog verder zakken. Maar volgens de prognosemodellen van de Bundesanstalt für Gewässerkunde zullen er geen laagterecords worden gebroken. Zo kritisch als in 2018 het geval was, wordt het dit jaar niet. Wel houden de lage waterstanden langer aan, omdat ze drie maanden eerder zijn begonnen en de regen uitblijft. Alleen lang aanhoudende regenbuien kunnen soelaas bieden. Die vallen er tussen Bazel en Emmerich in ieder geval niet gedurende de komende twee weken. Een positief puntje: de zomerse temperaturen nemen ietwat af – vooral ’s nachts. Dat laat de energiebedrijven wat op adem komen.
Men is ‘waakzaam’, zo heet het binnen de Duitse industrie en vooral bij elektriciteitscentrales langs de Rijn en zijn zijrivieren. De lage waterstanden zorgen voor minder vrachtvervoer. Maar dat is niet eens het grootste probleem. Want wordt het Rijnwater nog warmer, dan mogen tal van elektriciteitscentrales hun koelwater niet langer in de rivieren lozen. Die moeten dan worden stilgezet.
JUDITH STALPERS
Tags